گردشگری کردستان

بافت انواع ملزومات مورد استفاده در پوشش‌هاي محلي با استفاده از قلاب و ميله‌هاي رايج  و نخ‌هاي پشمي ملون در منطقه توسط زنان كرد از ديگر صنايع‌دستي رايج در اين ناحيه است.

محصولات بافتني در اغلب نقاط شهري و روستايي استان كردستان نظير انواع شال گردن و جوراب پشمي، کلاه های موسوم به "ته قیله" و ...) مرسوم است .محصولاتي كه در روستاهاي اطراف مريوان تهيه مي شود از كيفيت بسيار مناسبي برخوردار است.

اغلب زنان ودختران جوان كرد با اين هنر آشنايي دارند،ودر روستاهاي اطراف سنندج وسقز ومريوان به اين كار اشتغال دارند ودر اوقات فراغت خود با تهيه انواع پارچه واستفاده از طرح‌هاي ذهني گل و گياه با مدد گرفتن از نخ‌هاي رنگي، پولك،منجوق و .. اقدام به تهيه محصولاتي نظير جليقه ،كمربند وكلاه و.. مي نمايند.

در اکثر شهرهای استان خصوصاً شهرهاي بانه، مريوان، سقز و روستاهاي اطراف شهر سنندج تهيه انواع محصولات سوزن دوزي، قلاب دوزي، پولك دوزي و منجوق دوزي رايج بوده و زنان خانه دار در اوقات فراغت خود به توليد محصولاتي نظير عرقچين كلاه، جليقه، كمربند و غيره مي پردازند.

الف) سوزن دوزي : بيشتر در بانه و مريوان و روستاهاي اطراف شهر سنندج رايج است.

ب) قلاب دوزي : تهيه عرقچين قلاب دوزي شده نيز توسط اغلب زنان و دختران در مناطق مورد بحث رايج است ولي محصولاتي كه در سقز و بانه توليد مي گردد نسبت به فرآورده هاي ساير نقاط از كيفيت بهتري برخوردارند.

ج) پولك دوزي و منجوق دوزي : پولك و منجوق دوزي نيز به وسيله اغلب زنان خانه دار روستاهاي اطراف شهرستان سنندج و شهرهاس سقز و مريوان انجام مي گيرد. با خذيد و تهيه انواع پارچه و استفاده از پولك و منجق و نخ ساكنين اين مناطق به تهيه محصولاتي نظير جليقه، كمربند و كلاه مي پردازند.

لباس كردي يكي‌از زيباترين و متنوع ترين و پوشنده‌ترين پوشش‌هايي است كه به نوشته سياحان در سفرنامه‌هايشان در سطح فرهنگ مردم دنيا كم‌نظير است. به طوري‌كه اين لباس در چندين جشنواره مختلف بينالمللي مقام اول را به لحاض پوشش، زيبايي و تنوع طرح را به‌خود اختصاص داده است.تنوع پوشش‌هاي و البسه‌هاي محلي كردي ، ملون بودن و اهميت دادن به پوشش توامان با زيبايي و تاثيرات عوامل جويي و جغرافياي در ايجاد اين تنوع ها تاثيرات بسزايي دارد.

باتوجه به مصارف عمده‌ي اين توليداد تعداد كثيري از صنعتگران كردستان به دوخت انواع البيه‌محلي  ، زنانه و مردانه مي‌پردازند.

 هنر دوخت پوشش‌هاي كردي با توجه به‌تنوع و تعدد فرمها و كاربردهاي مختلف آن از غني ترين هنرهاي اين مرز و بوم بوده پرداختن به آن مستلزم شناختو تبحر زيادي مي‌باشد.

انواع البسه زنانه كردي بر اساس مناطق مورد استفاده آن نام گزاري شده‌اند از قبيل لباسهاي اورامني، سنندجي، سقزي، مريوانه‌اي بانه‌اي و..

 انواع البسه كردي مردانه  با  نام‌هايي از قبيل " رانگ و چوخه" ، "كه‌وا پانتول"،" مرادخاني"، "ملكي"، "شكاكي"، "اورامي " و... نامگزاري گرديده كه لاين نامها مبين فرم و طرح لباس محلي مذبور مي‌باشد. كار كردهاي متنوع و مختلف البسه محلي اين منطقه به لحاض فرهنگي، جايگاه اجتماعي ، مناسبت‌هاي خاص ، جشن‌ها  و...  باعث گرديده است اهميت پرداختن به آين هنر در ميان صنعتگران از ويژه‌گي خاصي بر خوردار گردد.

زيورآلات محلي در كردستان سابقه ديرينه داردوهنرمندان سنندجي از دير باز از قراضه هاي مس، برنز، ورشو وغيره انواع زيورآلات را كه عموماً طرح وشكل محلي دارند، توليد مي كنند.

محصولات محلي شامل انواع گردنبند، دستبند، سربند، سينه ريز، النگو، انگشتر،گوشواره و... در اشكال مختلف با نامهاي محلي  تهيه مي‌گردد.

نمدمالي در كردستان‌ با سابقه‌ طولاني‌ كردها در امر دامداري‌ ارتباط‌ تنگاتنگ‌ دارد. مزاياي‌ نمد به‌ عنوان‌ عايقي‌ در برابر رطوبت ‌، گرما و سرما و نيز استحكام‌ قابل‌ توجه‌ اين‌ فرآورده ‌، آن‌ را به‌ وسيله‌ مناسبي‌ براي‌ زندگي‌ در كوهستان‌ و مناطق‌ سردي‌ چون‌ كردستان‌ بدل‌ ساخته‌ است‌. از سوي ديگر ابزار‌كاربراي توليد نمد، ساده، محدود و ارزان بوده و همچنين مواد اوليه‌‌ي آن همواره در دسترس مي‌باشد.

تهيه و توليد انواع نمد در پاره اي از روستاهاي اين استان مخصوصا در اورامان ( تابع بخش سروآباد) و شهرستان مريوان  بفعال است .

عمده‌ترين کاربرد نمدهای تولیدی، تهیه زیراندازهای محلی و همچنین دوخت لباس‌های محلی به نامهای "فِرِنجی" ، "پَستَک" و " كه‌په‌نك " بوده که به وفور مورد استفاده مردان مناطق اورامانات می باشد مي‌باشد. و گاه نيز  از نمد به عنوان زيره‌زين اسب و خورجين استفاده مي‌شود.

با توجه به‌ جايگاه و اهميت  موسيقي در مناطق مختلف كردستان در ميان ساير رشته‌هاي هنر‌هاي چوبي و صنايع دستي استان كردستان پرداختن به ساخت انواع سازهاي بومي و ملي از محبوبيت خاصي برخوردار است. صنعتگران كردستاني با بهره گرفتن از انواع چوبهاي موجود در منطقه بر اساس الگوهاي بومي و ملي به ساخت انواع سازها از قبيل دف، تاس، دهل،نرم‌ناي(دوزله)، سرنا،  تار ، سه‌تار ، كمانچه، عود، سنتور، ديوان و .. مي‌پردازاند.

يكي از عمده‌ترين سازهاي توليدي در اين استان كه شهرتي جهاني دارد سازهاي عرفاني و كوبه‌اي نظير  دف و تاس مي‌باشد كه در مراسم‌ها و مناسك‌هاي آييني اين‌منطقه مورد استفاده قرار مي‌گيرد

از ديگر تزيينات‌ كاربردي‌ در بناهاي‌ قديمي‌ سنندج ، پنجره‌هاي‌ چوبي‌ با شيشه‌هاي‌ رنگي‌ است‌. جريان‌ رنگ‌ و نور در لابه‌لاي‌ گره‌ها و چفت‌ و بست‌ پيچان‌ نوارهاي‌ چوبي ‌، فضايي‌ رويايي‌ و خيال‌انگيز در اتاق‌هاي‌ اين‌ ساختمان‌ها به‌ وجود مي‌آورد . قدمت‌ اروسي‌سازي‌ در سنندج‌ تقريباً به‌ 350 سال‌ پيش‌ مي‌رسد و نمونه‌هاي‌ موجود بر مهارت‌ كم‌نظير استادكاران‌ سنندجي‌ در اين‌ هنر ، مهر تأييد مي‌گذارد .

وجه تمايز ارسي‌هاي استان كردستان با ساير استانهاي ديگر كشور طرح‌ها و كاربرد قواره بري در اين ارسي‌ها مي‌باشد. در قواره بري ارسي‌هاي كردستان به‌ويژه در كتيبه‌ها استفده‌زياد از اسليمي‌ها و منحني‌هاي گردان در طراحي ‌آن مي‌باشد كه توسط استادان فن به زيبايي در در متن و كتيبه‌هخا تعبيه مي‌گردند.